Από ΕΛΓΟ Δήμητρα και Εργαστήριο Δικτύων & Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Χρήσιμα συμπεράσματα για τα θεμέλια μιας βιώσιμης, ανθεκτικής και καινοτόμου γεωργίας προέκυψαν στο Συνέδριο Αειφορικής και Βιώσιμης Γεωργίας που πραγματοποιήθηκε στον πολυχώρο JOIST στη Λάρισα, από τον ΕΛΓΟ Δήμητρα και το Εργαστήριο Δικτύων & Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (NitLab), με σύμβουλο διοργάνωσης τη Spirito και με κεντρικό θέμα «Καινοτομία, Ανθεκτικότητα και Προοπτικές».
Οι καινοτόμες εφαρμογές στην γεωργία και στην κλιματική αλλαγή.
Τα εργαλεία υπάρχουν, οι αγρότες πρέπει να τα χρησιμοποιήσουν για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί, ενώ η έρευνα οφείλει να παραμείνει στοχευμένη στα κλιματικά δεδομένα και τα χαρακτηριστικά των ελληνικών προϊόντων, τα οποία οφείλουν να δώσουν έμφαση στην ποιότητα και την ασφάλεια για να παραμείνουν στις αγορές. Αυτό είναι το συμπέρασμα από την πρώτη ενότητα του Συνεδρίου, που συντόνιζε ο Διευθυντής Ειδήσεων της «Θεσσαλίας Τηλεόρασης» Γιάννης Κολλάτος και αφορούσε τις καινοτόμες εφαρμογές στην γεωργία και στην κλιματική αλλαγή.
Οι ομιλητές έδωσαν έμφαση στα νέα εργαλεία που στοχεύουν στη μείωση του κόστους παραγωγής μέσω της ευφυούς γεωργίας ή της γεωργίας ακριβείας αλλά και στην αναγκαιότητα να υπάρξει διάχυση της έρευνας σε συνεργατικά σχήματα των παραγωγών ώστε να μπορέσουν να κάνουν χρήση αυτών των νέων τεχνολογιών, όπως δορυφορικές απεικονίσεις, drones, ρομποτική για συλλογή προϊόντων, πρακτικές και εφαρμογές εξοικονόμησης νερού, λιπασμάτων και δραστικών κλπ.
Ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Θανάσης Κοράκης αναφέρθηκε στον ρόλο των Πανεπιστημίων στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής, στα εργαλεία που έχει σήμερα διαθέσιμα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών και στις αλλαγές που πρέπει να γίνουν για να διευκολυνθεί ή και αναβαθμιστεί ο ρόλος των Ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.
Ο Στέλιος Βασιλόπουλος Γεωπόνος -Τεχνολόγος Τροφίμων PhD μίλησε για τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η βιομηχανία τροφίμων σήμερα και πως μπορεί η σύγχρονη τεχνολογία να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
Ο πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Συνεταιρισμού ΘΕΣΓΗ Παναγιώτης Καλφούντζος παρουσίασε τις καινοτομίες που εφαρμόζει ο συνεταιρισμός ΘΕΣΓΗ και εξήγησε πως θα αντιμετωπίσουν οι Θεσσαλοί αγρότες τις νέες προκλήσεις από την κλιματική αλλαγή με πλημμύρες τύπου Daniel και λειψυδρία.
Ο Γιάννης Μουτσινάς, Γεωπόνος PhD στο εργαστήριο του κ. Κοράκη παρουσίασε τις καινοτόμες εφαρμογές που είναι σήμερα διαθέσιμες και πως μπορούν να συμβάλλουν στη προστασία των καλλιεργειών απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ενώ απάντησε στο ερώτημα πόσο έτοιμη είναι η πρωτογενή παραγωγή για την υιοθέτηση τέτοιου είδους καινοτόμων εφαρμογών;
Οι καινοτόμες καλλιέργειες Κινόα και tritordeum
Με έμφαση στις καινοτόμες καλλιέργειες της κινόα και του tritordeumπραγματοποιήθηκε το δεύτερο πάνελ του συνεδρίου, το οποίο συντόνισε ο δημοσιογράφος Σάρρος Γιάννης. Στο πάνελ συμμετείχαν ακαδημαϊκοί και επαγγελματίες του αγροτικού χώρου, οι οποίοι ανέδειξαν τη σημασία των νέων καλλιεργητικών επιλογών στο σύγχρονο αγροτικό περιβάλλον.
Ο δρ. Δημήτρης Μπιλάλης, καθηγητής Βιολογικής Γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην τοποθέτησή του αναφέρθηκε εκτενώς στα περιβαλλοντικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η γεωργία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη προσαρμογής των καλλιεργειών στην κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, συνέδεσε τον ρόλο των καινοτόμων καλλιεργειών με τη Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, όπως αυτή διαμορφώνεται την επόμενη περίοδο, επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η τοποθέτηση της δρ. Εύης Τίγκα, επίκουρης καθηγήτριας Εφαρμοσμένης Γεωργίας και Βιώσιμων Αγροτικών Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Η ομιλήτρια παρουσίασε αγροτικά συστήματα που μπορούν να ενταχθούν αποτελεσματικά στις νέες κατευθύνσεις της ΚΑΠ, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην καλλιέργεια του tritordeumως εναλλακτική λύση με σημαντικές παραγωγικές και οικονομικές προοπτικές.
Ακολούθησε η παρέμβαση του Κώστα Ανατολίτη, γεωπόνου της Alpha Seeds, ο οποίος ανέλυσε τα ιδιαίτερα διατροφικά χαρακτηριστικά του tritordeum, καθώς και τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει στους παραγωγούς, τόσο σε επίπεδο απόδοσης όσο και σε επίπεδο εμπορικής αξιοποίησης.
Τέλος, ο Θανάσης Μούσιος, παραγωγός κινόα, παρουσίασε την προσωπική του εμπειρία από την καλλιέργεια του φυτού τα τελευταία τέσσερα χρόνια, υποστηρίζοντας ότι η κινόα μπορεί να εξελιχθεί από εναλλακτική σε κύρια καλλιέργεια, αντικαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό παραδοσιακές επιλογές όπως τα σιτηρά. Όπως τόνισε, πρόκειται για μια καλλιέργεια που έρχεται από το μέλλον, προσφέροντας σημαντικά οφέλη στη διατροφή, στο περιβάλλον και στη βιώσιμη ανάπτυξη του αγροτικού τομέα.
Η δεύτερη ενότητα του συνεδρίου ολοκληρώθηκε με ουσιαστικό διάλογο μεταξύ ομιλητών και ακροατηρίου, μέσα από ερωτήσεις, παρεμβάσεις και ανταλλαγές απόψεων, επιβεβαιώνοντας το έντονο ενδιαφέρον για τις καινοτόμες καλλιέργειες και το μέλλον της γεωργίας.
Όσπρια, αμειψισπορά και αγορά: όταν η έρευνα συναντά το χωράφι και τη διατροφή
Ένα από τα πιο ουσιαστικά και «προσγειωμένα» πάνελ του Συνεδρίου Αειφορικής και Βιώσιμης Γεωργίας, που πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα, ήταν το 3ο πάνελ με επίκεντρο τα όσπρια, την αμειψισπορά και τη σύνδεση έρευνας – εδάφους – αγοράς. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Χρήστος Αθανασιάδης, δίνοντας χώρο τόσο στη γνώση όσο και στα κρίσιμα ερωτήματα της πράξης.
Ο Δρ Δημήτριος Βλαχοστέργιος, Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών (ΙΒΚΦ) του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ανέδειξε τον κομβικό ρόλο των σύγχρονων βελτιωμένων ποικιλιών οσπρίων. Όπως υπογράμμισε, δεν λειτουργούν όλα τα όσπρια με τον ίδιο τρόπο στην αμειψισπορά, ενώ η έρευνα επικεντρώνεται σε ποικιλίες παραγωγικότερες ανά μονάδα γης, προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της Θεσσαλίας, με ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και πρόσθετη διατροφική αξία. Η επιλογή της σωστής ποικιλίας και η χρήση πιστοποιημένου σπόρου, με γενετική καθαρότητα, υψηλή βλαστικότητα και υγεία, αποτελεί –όπως τόνισε– το πιο οικονομικό και ασφαλές εργαλείο για αύξηση αποδόσεων και σταθερότητα στην παραγωγή.
Ο Δρ Ελευθέριος Ευαγγέλου, κύριος ερευνητής του ΙΒΚΦ/ΕΛΓΟ, εστίασε στο έδαφος, παρουσιάζοντας δεδομένα που δείχνουν ότι τα όσπρια μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά τη γονιμότητα, να μειώσουν την ανάγκη για αζωτούχα λιπάσματα και να αυξήσουν τις αποδόσεις των επόμενων καλλιεργειών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κόστος της «μη αλλαγής» καλλιεργητικού μοντέλου, ειδικά σε εδάφη εξαντλημένα από τη μονοκαλλιέργεια, αλλά και στον ρόλο της αμειψισποράς ως εργαλείο κλιματικής ανθεκτικότητας.
Από την πλευρά της αγοράς και της διατροφής, ο Δρ Φώτης Τέκος, CEO της FOODOXYS, ανέδειξε τη σύνδεση ποιότητας εδάφους και θρεπτικής αξίας των οσπρίων, επισημαίνοντας ότι η αυξημένη εγχώρια παραγωγή μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη διατροφή των Ελλήνων. Τόνισε, ωστόσο, πως η δυναμική είσοδος των οσπρίων πρέπει να γίνει με στρατηγικό σχεδιασμό, ώστε να αποφευχθεί η υπερεκμετάλλευση μιας «μόδας» χωρίς βάθος.
Το πάνελ κατέληξε σε ένα σαφές συμπέρασμα: τα όσπρια δεν είναι απλώς μια εναλλακτική καλλιέργεια, αλλά κρίκος που ενώνει βιώσιμη γεωργία, υγιή εδάφη και ποιοτική διατροφή — αρκεί η έρευνα να φτάνει έγκαιρα στο χωράφι.
Τα αειφορικά συστήματα γεωργικής παραγωγής
Το τέταρτο πάνελ εστίασε την προσοχή του στα αειφορικά συστήματα γεωργικής παραγωγής και το οποίο συντόνιζε ο δημοσιογράφος Θοδωρής Σδρούλιας.
Ο Δημήτρης Μπεσλεμές, επιστημονικά υπεύθυνός του Εθνικού Κέντρου Βάμβακος αναφέρθηκε στις αεϊφορικές τεχνικές και πως μπορούν αυτές να αξιοποιηθούν από τους παραγωγούς για να έχουν προστιθέμενη αξία τα προιόντα τους. Επίσης αναφέρθηκε στην εκπαίδευση που είναι ένα σημαντικός παράγοντας και για την νέα γενιά, για την καλύτερή κατανόηση και εξάσκηση του αγροτικού επαγγέλματος και όχι μόνο, αλλά και για την στήριξη της ποιότητα ζωής και της διατροφικής μας αλυσίδας.
Ο Σάκης Μηνάς, Βιοκαλλιεργητής Οινοποιός και πρόεδρος Βιοκαλλιεργητών Θεσσαλίας με παραστατικότητα ανέπτυξε τις αντικειμενικές δυσκολίες του επαγγέλματος και εξήγησε πως κατάφερε με την γνώση της σύγχρονης τεχνολογίας σε συνδυασμό και με την εμπειρία να αναπτύξει την επιχείρηση του.
Ο Ιωάννης Καραστέργιος, γεωπόνος, Πρόεδρος Πανελληνίου Συλλόγου Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών μίλησε για τα αειφόρα συστήματα που σχετίζονται με την διαχείριση των φυσικών πόρων και για συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης, συστήματα απελευθερωμένα από φυτοπαθολογικά προϊόντα, δηλαδή συστήματα βιολογικής γεωργίας.